Çocuklarda Özgüven Eksikliği
 Özgüven Nedir ?
 

Özgüven, insanlar için temel ve önemli olan bir duygusal gerekliliktir. Ayrıca bireyin yaşamıyla ilgili aldığı kararları gerçekleştirebilmesi için bireye güç vermektedir. Özgüven kavramı bireyin kendine yönelik olumlu yargılarının olması, kendisiyle barışık olması, kendini sevmesi, yeterli olduğunu düşünmesi, kendini olduğu gibi kabul etmesi, kendisini tanıması gibi durumlarla ilgilidir. Özetle özgüven, kendimiz ve yeteneklerimiz hakkında olumlu ve gerçekçi bir düşünceye sahip olduğumuz anlamına gelmektedir.

 

Özgüvene Sahip Olmak Bir Çocuk İçin Neden Önemli?

Özgüven Eksikliğinin Sebepleri Nelerdir?

 

Özgüven, yaşamın ilk yıllarından özellikle çocukluk döneminin ilk yıllarından (3-4 yaş) itibaren gelişen bir duygudur. Çocukluk döneminde bu duygunun gelişmesine olanak sağlanmaz veya eksik bırakılırsa yaşamının ilerleyen dönemlerinde (yetişkinlikte) telafi edilmesi mümkün olmayabilir.

Çocuklarda sıkça rastlanan sorunlardan bir tanesi olan özgüven eksikliği, çocuğun kendini değersiz bulmasına, yeterince sevilmediğini düşünmesine ve herkesten uzak durmasına neden olmaktadır. Bu nedenlerden dolayı özgüveni eksik olan çocuklar arkadaşlık kurmada zorlanırlar. Dışarıdan bakıldıklarında uslu, uyumlu ve sorun çıkarmazlar. Ancak bunun nedeni kendilerine güven duymayıp, bulundukları ortamlarda ses çıkaramadıklarından dolayıdır.

Sevi eksikliği, çocuklarda özgüveni etkileyen en temel nedenlerden bir tanesidir. Özellikle kardeşleri ve arkadaşlarıyla sürekli kıyaslanan, alay edilen, yeterince sevgi görmeyen, şiddet gören, mutlu bir aile ortamında yetişmeyen çocuklarda özgüven eksikliği sıkça rastlanmaktadır. Fakat aile içinde sevildiğini, değerli bulunduğunu hisseden bir çocuk, çevreden gelecek olumsuz tepkilerden pek fazla etkilenmeyecek, etkilense bile çok kısa sürede bunu atlatacaktır.

Ebeveynler, aşırı korumacı tavırlarıyla çocuklarını koruduklarını, onlara iyilik ettiklerini düşünürler. Ancak zorluk yaşamasın diye her şeyi kendisi yapan ve fazlaca kontrol eden ebeveyn tutumu, sorumluluk alamayan, anne babaya bağımlı, kısacası özgüveni gelişmemiş çocuklar oluşturur. Ayrıca ebeveynlerden biri veya her ikisi, çocuğa karşı eleştirel ve yüksek beklentili, mükemmeliyetçi veya aşırı korumacı ve bağımsızlığı engelleyiciyse, çocuğun kendine ilişkin duygu ve düşüncesi; yeteneksiz ve değersiz olduğudur.

Bir başka yanlış anne-baba tutumu ise çocuğu başka çocuklarla kıyaslamaktır. Kıyaslanan çocuk; kendini yetersiz hissettiği gibi başarmayı kendisi için değil de diğer çocuğu geçmek için ister hale gelir ve bir yarış içerisine girebilir.

 

Çocukta özgüven eksikliğinin belirtileri nelerdir?

• Çocuk kendi başına hiçbir karar alamaz, daima annesine sorar
• Çocuk, hata yapmaktan müthiş korkar ve hata yapacağı korkusu ile hiçbir girişimde bulunamaz
• Çocuk içine kapanık ve sessizdir
• Yaşıtlarıyla kolay iletişim kuramaz
• Yaşıtlarından korkar ve çekinir
• Kendisi yemek yiyemez ve tek başına uyuyamaz
• Yakınlarındaki bir markete alışverişe bile gidemez
• Okul yaşantısı renksiz ve neşesizdir
• Kendi haklarını koruyamaz ve kendini savunamaz
• Anne-babasından korkar ve çekinir
• Davranışları seri değil, tutuktur
• Sosyal iletişimi yok denecek kadar zayıftır
• Aşırı hassastır. Ancak, anne-babasının korkusundan, ağlamaktan bile çekinir
• Arkadaş edinmekte zorlanır
• İletişim kurduğu arkadaşları da kendisi gibi, özgüven sorunu olan çocuklardır.

 

Anne-Baba Ne Yapmalı?

 

• Evdeki herkesin birbirine güvendiği bir ortam oluşturun.
• Onunla ilgili duygularınızda açık olun.
• Çocuğunuzun gerçek kapasitesinin farkında olun.
• Davranışlarınızla ona model olun.
• Çocuğunuzun yanlışlarını, onu suçlamadan ve onun tüm kişiliğini eleştirmeden tartışın.
• Ondan beklentileriniz onun yaşına ve seviyesine uygun olsun.
• Özgüvenli olmak kibirli, kendini beğenmiş olmak değildir.
• Çocukların birbirlerinden farklı olduklarını ve her çocuğun kendine özgü bir yeteneği olduğunu unutmayın.
• Çocuğunuza sorumluluklar verin.
• Onun her şeyine değer verdiğinizi ve takdir ettiğinizi belirtin.

Not: Unutmayın özgüvenli çocuklar, geleceğin özgüvenli yetişkinleri olacaktır..

 

Uzm.Psk.Selfinaz DURSUN
PsikoTerap-İST Eğitim ve Danışmanlık Merkezi
 

 

 

 

 

MAKALELER